Pisanie prac

Procedura pisania pracy

2010-01-31T03:52:00.000-08:00

Procedura pisania pracy

Prace przygotowane są przy wykorzystaniu czcionki Calibri12 pkt (interlinia 1,5)
Każde z przygotowanych przez nas opracowań zawiera stronę tytułową, spis treści oraz bibliografię - nie są one wliczane w końcową liczbę stron pracy stosowaną do rozliczenia.

Pragniemy poinformować, że przygotowane przez nas opracowania mogą być wykorzystywane wyłącznie w sposób zgodny z prawem, bez naruszania art. 272 k.k.

Cennik

2010-01-31T03:45:00.000-08:00

Zakres naszych prac obejmuje szkoły wyższe oraz licea.

Cena za jedną stronę opracowania jest zależna od przedmiotu, charakteru pracy, stopnia trudności, terminu wykonania i zazwyczaj mieści się w przedziale 15-35zł.

Preferowany przez nas zakres tematyczny to:

administracja
makroekonomia
mikroekonomia
filozofia
finanse
geografia
handel
historia
informatyka
język angielski
kulturoznawstwo
logistyka
marketing
pedagogika
politologia
prawo
psychologia
socjologia
turystyka
zarządzanie
i inne - więcej informacji na maila

Gwarancja

2009-01-31T03:53:00.000-08:00

GWARANCJA !

Gwarantujemy, iż napisane przez nas prace zaliczeniowe mają charakter autorski i tworzone są przy użyciu podręczników i opracowań najwyższej jakości.

Wysoką jakość prac zapewniamy poprzez powierzanie pisania ich osobom, wyspecjalizowanym w danej dziedzinie naukowej. Fakt ten sprawia, iż każda z naszych prac jest rzeczowa i profesjonalnie przygotowana.

Gwarantujemy również uwzględnienie poprawek, w przypadku potrzeby ich wprowadzenia, za które nie jest pobierana dodatkowa opłata.

Praca - zadłużenie Polski

2009-01-20T08:38:00.000-08:00

Analiza zadłużenia zewnętrznego Polski

3.1 Przyczyny zadłużenia zagranicznego Polski

Po II wojnie światowej został narzucony pewien porządek polityczny wynikający z postanowień politycznych z Jałty i Poczdamu. W efekcie tego Polska i inne kraje będące pod dominacja radziecką pozostały za tzw. żelazną kurtyną. Zrywano wiele cennych powiązań ze światem Zachodu i różnymi ponadnarodowymi instytucjami finansowymi.( m. in. wystąpienie z MWF w 1950 r). Ekipy polityczno – gospodarcze wprowadzały wiele ograniczeń i zakazów w kontaktach gospodarczych i finansowych. Wobec tej sytuacji praktycznie do początku lat siedemdziesiątych zadłużenie zewnętrzne nie miało żadnego znaczenia dla polityki gospodarczej oraz kształtowania się międzynarodowych stosunków finansowych. Władysław Gomułka reprezentował dość powszechne poglądy o konieczności pewnych umów importowych( tylko w przemyśle) rolnictwo zaś jego zdaniem musi poradzić sobie samo. W owym czasie importowano niewielką ilość zbóż i pasz z USA, lecz spłacano ten import w polskich złotych, ponieważ kredytodawca wykorzystywał te środki na utrzymanie na przykład Ambasady USA w Warszawie( około 150 – 180 mln USD). W końcu 1970 roku zadłużenie zewnętrzne Polski wynosiło ok. 0,8 mld USD i w istocie nie było istotnym obciążeniem dla polskiej gospodarki. Rok 1970 stał pod znakiem ważnych wydarzeń. Doszło do znacznego kryzysu politycznego, zapoczątkowanego wydarzeniami w Gdyni, Gdańsku, Szczecinie i Elblągu. Nastąpiła wymiana ekipy rządzącej. W analizowanym okresie oszczędności wewnętrzne były z reguły zbyt niskie w stosunku do zakładanych nakładów inwestycyjnych, dlatego tez nastąpił duży popyt na importowane środki inwestycyjne i konsumpcyjne.[11]

W rezultacie okres lat siedemdziesiątych doprowadził do gwałtownego wzrostu zadłużenia zewnętrznego przy jednoczesnym wzroście energochłonności, kapitałochłonności i materiałochłonności wytwarzania.

Bezwzględny poziom zadłużenia Polski zwiększył się około 24-krotnie( w przeliczeniu na USD). Występowała więc bardzo wysoka dynamika wzrostu zadłużenia. Powstaje zatem pytanie: dlaczego w dalszym ciągu udzielano pożyczek? Wymienia się następujące przyczyny: uważano, że kraje RWPG nie dopuszczą do niewypłacalności swoich członków;

duże korporacje i koncerny państw kapitalistycznych prowadziły aktywną politykę kredytową; pożyczkodawcy działają z pobudek politycznych.[12]

Lata siedemdziesiąte to okres genezy i powstawania długu zewnętrznego, natomiast lata osiemdziesiąte charakteryzują się szybkim ujawnianiem wysoce negatywnych skutków tego zadłużenia. W 1980 roku wysokość długu zewnętrznego wyniosła około 25 mld USD, a na koniec tego roku trzeba było zwrócić około 8 mld, z czego 5,6 to raty kapitałowe, a 2,45 mld – obsługa długu. Polsce co prawda udało się spłacić te należności, ale trzeba było zaciągnąć nowe kredyty w wysokości 9 mld USD. W tym momencie zaczął się okres wielostronnego dialogu z wierzycielami w tzw. Klubie Paryskim( 17 rządów) i Klubie Londyńskim( 23 reprezentantów banków komercyjnych).Pierwsze porozumienie w ramach Klubu Paryskiego podpisano 27 kwietnia 1981 roku w stosunku do 15 państw wierzycieli. Porozumienie dotyczyło rozłożenia zwrotu spłaty na raty i przesunięcia terminów płatności.

<a href="http://uczniowisko.pl/">prace akademickiea>

Ogłoszenie stanu wojennego w Polsce w grudniu 1981 roku zahamowało negocjacje na dłuższy czas. Ponowny dialog z Klubem Paryskim wznowiono dopiero w 1984 roku, ale już w czerwcu 1986 roku ostatecznie rozpatrzono wniosek Polski z 1981 roku o wpisanie w poczet członków MFW.

Lata osiemdziesiąte charakteryzują się dalszym wzrostem zadłużenia zew. Polski. Narasta zadłużenie z tytułu obsługi długu, zaprzestano zwrotu głównych zobowiązań, co pociąga za sobą kapitalizację odsetek. Po odwołaniu stanu wojennego wznowiono negocjacje z Klubem Paryskim i Londyńskim, lecz dotyczyły one głównie przesunięcia na dalsze lata kolejnych wymagalnych rat wcześniejszych zobowiązań. W końcu lat osiemdziesiątych uzyskano spore sukcesy w prowadzonych negocjacjach, a dotyczyły one chwilowego zatrzymania spłat.

Negocjacje z K Londyńskim były o wiele trudniejsze, ale również doszło do podpisania porozumienia z wierzycielami prywatnymi.

Określony wpływ na zadłużenie miało także przyjęcie Polski do struktur MFW. Było to kolejne źródło kredytowania z przyjęciem przez Polskę konkretnie określonych wymogów polityki ekonomicznej, czyli:

- zwiększenie efektywności gospodarowania,

- redukcja konsumpcji,

- obniżenie deficytu budżetowego,

- proeksportowy charakter polityki gospodarczej.

Podsumowując, lata osiemdziesiąte to dalszy wzrost zadłużenia zewnętrznego Polski. W przeliczeniu na USD dług wzrósł z 25 mld w 1980 roku do 41,4 mld w 1989 roku. Było to skutkiem pożyczek zaciągniętych w latach 1971 – 1980. Długi tworzyły nowe długi, co jak wiadomo, jest istota pułapki zadłużenia. Szansą na poszukiwanie pewnych rozwiązań tego problemu było rozpoczęcie negocjacji i wielostronnych rozmów.[13]

3.2 Istota zmian w zadłużeniu zewnętrznym w okresie transformacji systemowej

Na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych rozpoczyna się tzw. transformacja systemowa w Polsce jak również w innych krajach Europy Środkowowschodniej. Warto odnotować, że na koniec 1990 roku dług zewnętrzny Polski wynosił 48, 474 mld USD. W tym na Klub Paryski przypada 32, 778 mld USD, a na Klub Londyński 11, 163 mld USD, na ZSRR i RWPG około 2,5 mld USD oraz 2 mld USD na pozostałych wierzycieli. Ponad 90% stanowiły kredyty długo i średnioterminowe. Już 16 lutego 1990 roku podpisano kolejne porozumienie Klubem Paryskim na mocy którego spłatę 10 mld USD rozłożono na 8 lat z 6-letnią karencją. Negocjowano dalej, czego owocem była umowa o redukcji i reorganizacji zobowiązań Polski wobec Klubu Paryskiego. Chodziło o długi zacięte przed 1 stycznia 1984 roku. W efekcie bilateralnych umów z członkami Klubu Paryskiego Polska do 2009 roku ma zredukować o 50% dług, a do 2014 powinny zostać spłacone długi wobec tych klubów. [14]

Rozmowy Z KL przebiegały znacznie trudniej i wielokrotnie były przerywane. Jednakże 10 marca 1994 roku podpisano we Frankfurcie umowę o redukcji połowy z 14 mld USD długu, spłata tej części zobowiązań miałaby się zakończyć w 2012 roku. Porozumienie to opierało się na założeniach planu Brady’ego, a więc na konwersji długu wobec instytucji prywatnych. Polska wyemitowała obligacje Brady’ego w październiku na łączną kwotę ok. 8 mld USD. Papiery te zostały zarejestrowane na giełdzie w Luksemburgu. W 1997 i 1998 roku dokonano pierwszych wykupów obligacji na łączną kwotę ok. 2,4 mld USD.

Już w 1996 roku podpisano umowę pomiędzy Polską a Rosją w sprawie uregulowania wzajemnych zobowiązań i należności powstałych w okresie istnienia ZSRR i RWPG. Poniżej przedstawiono zmiany w stanie zadłużenia zagranicznego Polski w latach 1990 – 1999.

W latach dziewięćdziesiątych władze państwowe postawiły sobie za cel zmniejszenie poziomu zadłużenia jak również renegocjację zawartych wcześniej umów.

Na koniec tych lat w strukturze podmiotowej zewnętrznego zadłużenia około 75% długu przypada na Klub Paryski, 16% stanowią zobowiązania wobec Klubu Londyńskiego, 7% w stosunku do międzynarodowych instytucji finansowych i 2% w postaci obligacji zagranicznych.

Analizując zadłużenie Polski wobec krajów skupionych w tzw. Klubie Paryskim, dochodzimy do wniosku, że jest ono obsługiwane na bieżąco od 1991 roku. Wg stanu na 31 grudnia 1999 roku wynosiło ono 22,8 mld USD, zatem od 1995 roku spadło o około 4 mld USD, czyli 17,5 %. Ponad 68% wartości długu przypada na 5 krajów( Francja, Brazylia, Austria, Niemcy i Kanada). W wyniku prowadzonych rozmów z Klubem Paryskim uzgodniono realizacje przez Polskę pewnych warunków tj. realizacja programu stabilizacji i przekształceń strukturalnych, terminowości wywiązywania się z płatności wobec członków Klubu Paryskiego. Po wprowadzeniu euro struktura walutowa długu przedstawiała się następująco wg MF: 45% w USD, 35% w EUR, a 20% w pozostałych walutach.[15]

3.3 Zmiany zadłużenia zagranicznego w latach 1995 – 2004

W ostatnich latach zanotowano szybki wzrost długu zewnętrznego Polski. Wynikał on z kilku zasadniczych powodów. Jednym z nich okazało się zastosowanie nowej, szerszej definicji długu publicznego, zapisanej w ustawie o finansach publicznych. Nowa definicja jest zgodna z wymaganiami organizacji międzynarodowych takich jak: MFW, OECD i Bank Światowy. Innym istotnym powodem wzrostu w ostatnich kilku latach zadłużenia zagranicznego Polski było zaciąganie nowych kredytów, przeznaczonych na szeroko pojęte potrzeby transformacji ustrojowej oraz wyraźne umocnienie się złotego kosztem dolara amerykańskiego.

Jednak najistotniejszą przyczyną powiększenia się długu był prawie dziewięciokrotny

wzrost zadłużenia zagranicznego przedsiębiorstw krajowych (sektor pozarządowy i

pozabankowy), na które przypada obecnie ok. 44,6% całego długu. Jeszcze w 1995 roku wielkość ta wynosiła tylko ok. 11%. Na sektor rządowy i samorządowy przypada ok. 43,4%, a na bankowy 10,6% ogółu zadłużenia.

Najważniejszą przyczyną zadłużania się polskich przedsiębiorstw za granicą okazały się lepsze w porównaniu z krajowymi warunki uzyskania kredytów, a w szczególności niższe oprocentowanie. W efekcie koszty pozyskania środków finansowych od podmiotów zagranicznych są mniejsze niż przy wykorzystaniu źródeł krajowych. Inną istotną przyczyną okazuje się korzystne z punktu widzenia kredytobiorców kształtowanie się kursów walutowych w ostatnich latach. Wiąże się to z obniżeniem ciężaru zadłużenia w przeliczeniu na złote w miarę wzmacniania się kursu złotego w relacji do walut, w których był wyrażony dług.

Zadłużenie zagraniczne Polski w latach 2002-2005

	2002		2003	2004	2005
ZADŁUŻENIE OGÓŁEM	84 875	106 961		129 422	132 061
długoterminowe
długoterminowe	70 998	87 333		104 681	105 278
krótkoterminowe
krótkoterminowe	13 877	19 628		24 741	26 783

Jak widzimy w poniższej tabeli zadłużenie długoterminowe Polski stanowiło na koniec 2004 r. 81,2% długu ogółem, a krótkoterminowe – 18,8%. W porównaniu do 1995 r. jest to niekorzystna zmiana, gdyż wówczas dług długoterminowy wynosił prawie 93%.[16]

3.4 Wyniki i prognozy

W ostatnich latach (2005-2007) a także wg planu na rok następny widzimy permanentny wzrost spłaty polskiego długu zagranicznego. Tylko z tytułu przypadających na ten czas rat kapitałowych, dotyczących zadłużenia Skarbu Państwa Polska zapłaci:

- 2005 r. - 2693 mln USD,

- 2006 r. - 3073 mln USD,

- 2007 r. - 3522 mln USD,

- 2008 r. - 3899 mln USD.

Na początku 2005 r. polski rząd zastanawiał się nad wcześniejszą spłatą zadłużenia wobec Klubu Paryskiego, pochodzącego jeszcze z okresu gierkowskiego. Zapytany o motywy takiego postępowania minister finansów Mirosław Gronicki powiedział:

„Po pierwsze dlatego, że jesteśmy jedynym krajem Unii Europejskiej, który ma zobowiązania wobec Klubu Paryskiego. Druga sprawa: nagromadzenie spłat tego długu w ciągu kolejnych trzech lat. To mogłoby stać się sporym problemem. Im więcej w tym okresie musimy pożyczyć, tym koszt tych pożyczek jest relatywnie większy. Ideałem byłoby spłacenie całego tego długu: 12,3 mld euro, czyli prawie 16 mld dolarów.” „Ten dług pochodzi z czasów, kiedy mieliśmy 45 mld zadłużenia i w ogóle go nie obslugiwaliśmy. Szkodzi to nam do dziś. Gdy chcemy pożyczać pieniądze na zagranicznych rynkach, patrzy się na naszą historię – byliśmy niegdyś niewypłacalnym dłużnikiem. Pożycza się nam drożej niż np. Węgrom, mimo opinii, iż węgierska gospodarka jest zarządzana gorzej niż polska”.

Ostatecznie Polska spłaci w 2005 r. 60% długu wobec Klubu Paryskiego. Na wcześniejszą spłatę nie zgodziły się m.in.: Belgia, Japonia i Norwegia. Największa część polskiego zadłużenia zagranicznego w Klubie Paryskim przypada na Francję (ok. 2,6 mld EUR), Niemcy (2 mld EUR) i Austrię (1,3 mld EUR).

Ministerstwo Finansów poinformowało, że w lutym 2007 roku w ramach obsługi zadłużenia zagranicznego Skarbu Państwa dokonano płatności w walutach obcych w następującej wysokości:

	USD* (w mln)	EUR (w mln)
Odsetki	7,5	221,0
Kapitał	1,5	11,9

* w tym równowartość walut innych niż USD i EUR w przeliczeniu na USD

Płatności odsetkowe i kapitałowe dotyczyły następujących tytułów: obligacji skarbowych RP wyemitowanych za granicą, kredytów międzynarodowych instytucji finansowych, finansowania programu F-16 oraz gwarancji.

3. Wnioski końcowe

Problem zadłużenia zagranicznego i jego obsługi to nie tylko dylemat dla dłużników, lecz również w takim samym stopniu wierzycieli. Spowodowane jest to tym, iż współczesna gospodarka światowa jest gospodarką globalną, z szeroko rozwiniętymi powiązaniami w dziedzinie finansów. Obecnie można mówić o istnieniu jednego organizmu tworzącego sieć gospodarek narodowych. Z tego powodu można mówić o wytworzeniu się swego rodzaju dialogu zadłużeniowego pomiędzy dwoma stronami, wynikającego z zaistniałej współzależności.

Wynika ona z faktu, że kiedy dług jest mały, to jest on wyłącznym kłopotem kraju

dłużniczego, lecz wówczas gdy przyjmuje on ogromne rozmiary, wtedy również wierzyciel jest zainteresowany rozwiązaniem problemu. Niejednokrotnie spłatą długu bardziej przejmuje

się wierzyciel niż dłużnik. Banki krajów rozwiniętych tak mocno zaangażowały się w

udzielanie kredytów krajom rozwijającym się, że w dobrze pojętym własnym interesie

podtrzymują wypłacalność krajów rozwijających się, żeby nie dopuścić do ich

bankructwa.

Należy sądzić, iż w obawie przed zachwianiem stabilności międzynarodowego

systemu finansowego wierzyciele będą prawdopodobnie przygotowani pójść w

najbliższych latach na kolejne ustępstwa żeby podtrzymać czysto teoretyczną wypłacalność części krajów rozwijających się. Programy, zmierzające do rozwiązania problemu zadłużenia zagranicznego, mimo pewnych sukcesów, wydają się jedynie pomagać przetrwać najbardziej kryzysowe chwile lub oddalić je w czasie. Gdyby jednak nie one już w latach osiemdziesiątych wiele międzynarodowych banków i organizacji finansowych razem z największymi dłużnikami stałoby się niewypłacalnymi. Wydaje się, że ogłaszając bankructwo suwerenne kraje (zwłaszcza występując w grupie) mają o wiele mniej do stracenia niż wierzyciele. Z tego też powodu sztucznie podtrzymywana jest iluzja o bieżącej obsłudze długów krajów rozwijających się, a programy dostosowawcze pomagają w rzeczywistości nie tylko dłużnikom, ale również wierzycielom. Głównym dylematem dla krajów dłużniczych

wydaje się znalezienie odpowiedzi na pytanie, jak wynegocjować z wierzycielami

najniższe stopy procentowe.

Konieczność dokonywania spłat, powiększonych o wysokie koszty obsługi długu bez wątpienia niekorzystnie wpływa na tempo wzrostu gospodarczego kraju, przebieg transformacji ustrojowej, reform gospodarczych i inne procesy. Z drugiej strony dobrze przemyślane wykorzystanie kredytów zagranicznych może okazać się istotnym czynnikiem determinującym sytuację ekonomiczną w kraju przez długi czas.

Bibliografia

1. Budnikowski A. , Zadłużenie jako problem globalny., PWE 1991

2. B. Jasiński, J. Kulig, K. Stańczak, Międzynarodowe zadłużenie a skuteczność polityki dostosowawczej. Raport

3. Rączkowski S. Świat w obliczu kryzysu zadłużeniowego, wyd. PWN, 1990

4. http://www.exporter.pl/bazy/Kraje/134.php

5. Kądziołka Jan, Kocimowski Kazimierz, Wołonciej Edward, Świat w liczbach 2006/2007, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2006

6. W. Berger, Financial Innovations in International Debt Menagement, Gabler, Wiesbaden 1990,

7. Antonowska-Bartosiewicz I., Małecki W. , Zadłużenie zagraniczne Polski, wyd. Fundacja im. Friedricha Eberta w Polsce 1991

8. Pangsy-Kania S., Zadłużenie zagraniczne Polski, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2001

9. Górniewicz G., Zadłużenie zagraniczne. Polska a kraje rozwijające się, Wydawnictwo Akademii Bydgoskiej, Bydgoszcz 2002

[1] Zadłużenie jako problem globalny, Budnikowski A., PWE 1991

[2] Ibidem

[3] B. Jasiński, J. Kulig, K. Stańczak, Międzynarodowe zadłużenie a skuteczność polityki dostosowawczej.

[4] Zob. B. Jasiński, J. Kulig, K. Stańczak, Międzynarodowe zadłużenie a skuteczność polityki dostosowawczej.Raport

[5] Rączkowski S. , Świat w obliczu kryzysu zadłużeniowego, wyd. PWN, 1990

[6] http://www.exporter.pl/bazy/Kraje/134.php

[7] Opracowanie własne na podstawie: Kądziołka Jan, Kocimowski Kazimierz, Wołonciej Edward, Świat w liczbach 2006/2007, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2006, World Development Indicators 2002, The World Bank,Washington 2002

[8] Opracowanie własne na podstawie World Development Indicators 2002, The World Bank,Washington 2002

[9] W. Berger, Financial Innovations in International Debt Menagement, Gabler, Wiesbaden 1990,

[10] G. Górniewicz, Problem zadłużenia zagranicznego krajów rozwijających się w świetle społecznej nauki

Kościoła, Roczniki Naukowe Wyższej Szkoły Bankowej w Toruniu, Poznań 2001,

[11] Antonowska-Bartosiewicz I., Małecki W. , Zadłużenie zagraniczne Polski, wyd. Fundacja im. Friedricha Eberta w Polsce 1991

[12] Problemy zewnętrznego zadłużenia Polski i sposoby ich rozwiązania ,praca zbiorowa, Instytut Koniunktur i Cen Handlu Zagranicznego 1983

[13] Pangsy-Kania S., Zadłużenie zagraniczne Polski, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2001

[14] Ibidem

[15] Górniewicz G., Zadłużenie zagraniczne. Polska a kraje rozwijające się, Wydawnictwo Akademii Bydgoskiej, Bydgoszcz 2002

[16] Opracowanie własne na podstawie: Kądziołka Jan, Kocimowski Kazimierz, Wołonciej Edward, Świat w liczbach 2006/2007, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2006

Praca - zadłużenie zagraniczne

2009-01-17T12:41:00.000-08:00

Podstawowe informacje na temat zadłużenia zagranicznego

Przyczyny powstawania zadłużenia

Bezpośrednią przyczyną powstania globalnego zadłużenia był wzrost wymiany

handlowej pomiędzy krajami najwyżej rozwiniętymi a krajami uznawanymi za

rozwijające się. W dużym stopniu zjawisko to nastąpiło w wyniku pożyczek udzielanych

przez państwa bogatsze państwom słabiej rozwiniętym. Ogromny transfer zasobów

pieniężnych sfinansował wiele inwestycji oraz doprowadził do zwiększenia popytu na

dobra importowane w krajach rozwijających się. Z kolei w krajach silnie

uprzemysłowionych pozwolił on podtrzymać korzystną koniunkturę gospodarczą. Jak z

tego wynika, mimo różnych przesłanek, zarówno kraje dłużnicze jak i kraje

wierzycielskie były zainteresowane przepływem środków finansowych z krajów

rozwiniętych pod względem gospodarczym do krajów rozwijających się, co w rezultacie

zapoczątkowało narastanie globalnego kryzysu zadłużeniowego.

Sytuacja każdego zadłużonego państwa posiada specyficzny charakter. Jednak

mimo wielu różnic można wyodrębnić typowe przyczyny powstania zadłużenia

zagranicznego, które są charakterystyczne dla większości krajów rozwijających się.

Dokonując najogólniejszej klasyfikacji należy wyodrębnić wewnętrzne i zewnętrzne

źródła zadłużenia zagranicznego[3]

Do wewnętrznych przyczyn powstania zadłużenia zagranicznego krajów

rozwijających się można zaliczyć:

- politykę inwestycyjną i liberalizm eksportowy (wskutek niskiego poziomu rozwoju

gospodarczego wiele krajów nie było w stanie w stosunkowo krótkim czasie

zaabsorbować dużego przypływu kapitałów z zagranicy. Nie posiadały one bowiem

odpowiednio wykwalifikowanej siły roboczej oraz odpowiedniej infrastruktury

technicznej, dzięki czemu wydłużał się okres budowy obiektów przemysłowych.

Poza tym część inwestycji okazała się nierentowna);

- politykę finansowo-budżetową (słaby i mało efektywny rynek pieniężny,

Z kolei w grupie zewnętrznych przyczyn powstania kryzysu zadłużeniowego

znalazły się następujące czynniki:

- niekorzystne kształtowanie się terms of trade (w okresie powojennym ceny wyrobów

przemysłowych produkowanych przez kraje rozwinięte rosły szybciej niż ceny

surowców i artykułów rolnych eksportowanych przez kraje rozwijające się);

- polityka protekcjonistyczna krajów rozwiniętych (stosowanie ograniczeń celnych i

pozacelnych w dostępie do ich rynków);

- stopy procentowe (relatywnie niskie stopy procentowe w okresie, gdy zaciągano

kredyty stymulowały pożyczki. Wzrost stóp w latach osiemdziesiątych, związany z

podwyższeniem cen ropy naftowej, stworzył niekorzystne warunki spłaty);

- zmiany w warunkach kredytowania i malejący dopływ środków pieniężnych na

początku lat osiemdziesiątych (na początku lat siedemdziesiątych 2/3 kredytów

pochodziło ze źródeł publicznych, a 1/3 z prywatnych. Pod koniec dekady sytuacja

odwróciła się, a jak wiadomo kredyt prywatny jest zawsze droższy od publicznego.

Na początku lat osiemdziesiątych, w związku z ujawnieniem kryzysu

zadłużeniowego, znacznie spadł napływ środków zewnętrznych do krajów

rozwijających się. W wielu przypadkach po raz pierwszy przypływ kapitału był

mniejszy od odpływu)[4]

Mierniki długu zagranicznego

Wśród najczęściej używanych mierników można wskazać na następujące:

- Stosunek wielkości zadłużenia do wpływów z tytułu eksportu dóbr i usług. Za punkt krytyczny przyjmuje się relację 1:1. Miernik ten dla większości krajów zadłużonych stal się marlo przydatny, ponieważ większość krajów już dawno przekroczyła punkt krytyczny;

- Współczynnik obsługi zadłużenia do wartości rocznego eksportu. Generalnie uważa się, że miernik ten nie powinien przekroczyć wysokości 25%;

- Relacja procentowego udziału długu zewnętrznego do PKB lub też wysokość zadłużenia zewnętrznego na jednego obywatela.[5]

2. Zadłużenie zagraniczne na świecie

2.1 Rozmiary zadłużenia zagranicznego

Globalne rozmiary zadłużenia zagranicznego są w ostatnim trzydziestoleciu

największe w historii, co powoduje, że zadłużenie zagraniczne stanowi aktualnie jeden z

najważniejszych problemów finansowych w skali międzynarodowej. Kryzys

zadłużeniowy okazał się dla gospodarki światowej zjawiskiem bez precedensu.

Pozostawienie go samego sobie grozi poważnym załamaniem finansowym w skali

globalnej. Paradoksalnie problem długów dotyczy nie tylko dłużników, ale również ich

wierzycieli, którzy z powodu opóźnień spłat narażeni są na duże straty finansowe.

2.2 Najbardziej zadłużone państwa świata

Tabela poniżej przedstawia rozmiary całkowitego zadłużenia zewnętrznego dla 25 najbardziej zadłużonych państw w 2003 roku[6]

Miejsce	Kraj	Wartość zadłużenia w mln. $
1	USA	1,400,000**
2	Włochy	868,500
3	Hiszpania	718,400*
4	Portugalia	250,700*
5	Australia	233,500*
6	Brazylia	214,900
7	Chiny	197,800*
8	Rosja	175,900
9	Meksyk	159,800*
10	Turcja	147,300
11	Argentyna	145,600*
12	Indonezja	135,700*
13	Korea płd.	130,300*
14	Indie	101,700*
15	Irak	93,950*
16	Polska	86,820
17	Izrael	70,970*
18	Szwecja	66,500
19	Grecja	65,510*
20	Hong Kong	59,210*
21	Filipiny	57,960
22	Tajlandia	53,750*
23	Tajwan	53,440*
24	Malezja	48,840*
25	Chile	43,150*

Świat około 5,500,000*

* - dane szacunkowe

**dane szacunkowe za rok 2001

Wyniki podane w tabeli mogą wydać się paradoksalne, gdyż okazuje się, iż największy całkowity dług zagraniczny posiadają państwa wysoko rozwinięte. Najbardziej rzuca się w oczy zadłużenie Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej, wynosiło ono bowiem w 2001 roku 1,4bln USD. W dodatku w roku 2004 wzrosło ono do 2,2bln USD .

Dla porównania dług wszystkich państw rozwijających (włączając Indie, Chiny i Brazylie) się wyniósł w 2004 roku 2,5bln. USD.

Innymi słowy, 300 milionów ludzi w USA jest winnych światu ekwiwalent tego, co 5 miliardów ludzi żyjących w krajach rozwijających się.

Przeliczając całkowity dług w stosunku do liczby ludności możemy orzec, że każdy obywatel Stanów Zjednoczonych jest zadłużony na kwotę 7333 dolarów, gdy każdy mieszkaniec krajów rozwijających się jest zadłużony na sumę 500 dolarów.

Mimo wszystko dług zagraniczny nie jest problemem dla krajów wysoko rozwiniętych lecz dla tych rozwijających się oraz najbiedniejszych. Spowodowane jest to tym, iż rozmiar zadłużenia należy porównać do jakiegoś wskaźnika ekonomicznego pokazującego siłę gospodarczą danego kraju . Jednym z takich wskaźników jest produkt krajowy brutto. Gdy dokonamy takiego zestawienia okazuje się wówczas, że w państwach rozwiniętych dług stanowi znacznie mniejszy odsetek PKB niż w krajach rozwijających się. [7]

Przykładowo dla

USA stanowi on około 19%

Szwecji 17%

Włoch około 40%

Australii 30%

Podczas gdy w najbiedniejszych krajach wskaźnik ten często przekracza 100%

Przykładem tego są:

Republika Kongo - 260%

Sudan - 130%

Zambia - 180%

Tanzania – 160%

Kolejnym wskaźnikiem ukazującym możliwości spłaty zadłużenia zagranicznego jest relacja długu zagranicznego do eksportu towarów i usług Pod tym względem podobnie jak powyżej w bardzo niekorzystnej sytuacji znajdują się najbiedniejsze państwa afrykańskie – w najlepszej zaś kraje wysoko rozwinięte oraz Chiny, Indie i Malezja ponieważ kraje te eksportują relatywnie dużo.(Dokładniejsze dane w tabeli poniżej)

Tabela przedstawia procentowe relacje zadłużenia poszczególnych krajów do eksportu oraz rocznych spłat długu do eksportu w 2000 roku

KRAJ	Relacja zadłużenia do eksportu towarów i usług	Relacja rocznych spłat długu do eksportu towarów i usług
Algieria	112	19,6
Angola	121	15,1
Argentyna	404	71,3
Bangladesz	111	9,1
Bułgaria	131	16,2
Chile	147	26
Chiny	46	7,4
Chorwacja	127	25,5
Czechy	57	12,7
Ekwador	178	17,3
Indie	91	12,8
Indonezja	182	25,3
Kolumbia	185	28,6
Malezja	38	5,3
Pakistan	249	26,8
Polska	118	20,1
Sudan	781	3,2
Wenezuela	104	15,7

Dodatkowo sytuację ubogich krajów pogarsza to, iż muszą one pożyczać pieniądze na znacznie gorszych warunkach, często oprocentowanie sięga nawet do 18% .
Sytuację pogarsza jeszcze to, iż kraje afrykańskie i azjatyckie są zmuszane do utrzymywania wysokich rezerw walutowych, często w wysokości 14% bądź 7% PKB, co wynika z braku stabilności finansowej na rynkach światowych (spowodowanej globalizacją). Dla porównania Stany Zjednoczone utrzymują rezerwy walutowe w wysokości jedynie 1,3% PKB.
W związku z tym całkowite koszta, ponoszone przez kraje rozwijające się związane ze spłatą długu są kilkakrotnie wyższe niż w krajach wysoko rozwiniętych.[8]

2.3 Próby redukcji długu zagranicznego

Od początku lat osiemdziesiątych kraje zadłużone i wierzycielskie stosowały

wiele metod redukcji długów. Oprócz najbardziej znanych planów Jamesa Bakera,

Nicolasa Brady'ego i Zasad z Toronto (Toronto Terms) szczególną uwagę należy zwrócić

na tzw. rynkowe techniki redukcji zadłużenia (market - based menu approach). Składają

się na nie:

- zamiana dotychczasowego długu na udziały kapitałowe (inwestycje bezpośrednie

lub portfelowe) w kraju dłużniczym (debt for equity swaps - D/ES);

- konwersja dotychczasowego długu na obligacje emitowane przez kraj dłużniczy (debt

for bond swaps);

- wykup za gotówkę własnych długów przez kraj dłużniczy (debt buy-back)

- zamiana długu na wpływy z eksportu (debt for exports swaps);

- wymiana długu na inwestycje związane z ochroną środowiska (debt for nature

swaps);

- zamiana długu na walutę krajową (debt for local currency swaps)[9]

2.4 Skutki prowadzanych planów redukcji oraz prognozy na następne lata

Stosowane dotychczas metody, mimo pewnych sukcesów, nie rozwiązały zasadniczo

problemu zadłużenia zagranicznego krajów rozwijających się, a jedynie łagodziły część

negatywnych skutków kryzysu zadłużeniowego i pomagały go przetrwać. Pod koniec lat

dziewięćdziesiątych coraz ostrzej krytykowana była polityka Międzynarodowego

Funduszu Walutowego, odpowiedzialnego w dużej mierze za istniejącą sytuację. Nadal

jednak MFW gotowy jest podtrzymywać często czysto teoretyczną wypłacalność krajów

rozwijających się – przykłady Argentyny, Brazylii, Paragwaju i Urugwaju z 2002 roku

w celu niedopuszczenia do groźby kryzysu finansowego w skali ogólnoświatowej. W

związku z tym szukanie nowych rozwiązań w dziedzinie redukcji zadłużenia pozostaje

nadal jednym z najistotniejszych tematów finansowych w skali międzynarodowej. O

powadze problemu długów zagranicznych świadczy również zajęcie stanowiska w

kwestii zadłużenia przez przywódców religijnych największych religii.[10]